Узбекистан
| Узбекистан | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| O‘zbekiston Respublikasiا | |||||
| |||||
| Гимн: [[Узбекистан гимнӗ|«Узбекистан патшалăхĕн гимнĕ»]] | |||||
| Ӳкерчĕк:Узбекистан1.png | |||||
| Официаллӑ чӗлхесем | узбек чĕлхи | ||||
| Тӗп хула | Ташкент | ||||
| Территори | |||||
| • Всего |
447 400 км² (тӗнчере 55-мӗш) км² |
||||
| Халӑх йышӗ | |||||
| • (2011) хаклани |
29 000 000 чел. (41-мӗш) чел. |
||||
| • ҫулхи халӑъх ҫыравӗ | чел. | ||||
| • Халăх йышлăхĕ | 57 чел./км² | ||||
| ВВП | |||||
| • Пурӗ | долл. | ||||
| • Пӗр ҫынна тивекен | долл. | ||||
| ВВП (ППС) | |||||
| • Пурӗ | долл. | ||||
| • Пӗр ҫынна тивекен | долл. | ||||
| ВВП (номинал) | |||||
| • Пурӗ | |||||
| • Пӗр ҫынна тивекен | |||||
| Валюта | Сум | ||||
| Интернет-домен | .uz | ||||
| ISO кочӗ | UZ | ||||
| Код МОК кочӗ | UZB | ||||
| Телефон кочӗ | +998 | ||||
| Сехет тӑрӑхӗсем | UTC+5:00[d], Asia/Samarkand[d][1] тата Asia/Tashkent[d][1] | ||||
| Автомобиль юхӑмӗ | справа[d][2] | ||||
| Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа ҫинчи материалсем | |||||
Узбек Республики (Узбекистан) (узб. Oʻzbekiston / Ўзбекистон) — Вăтам Азире вырнаçнă патшалăх. Халăх йышĕ 25,5 млн. (2003 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ валли) çынпа танлашать, вĕсенчен 37% — хула çыннисем, 63% — ял çыннисем. Патшалăх чĕлхи шучĕнче ӳспек чĕлхи шутланать.
Пайлану
Узбекистан 12 вилоят, 1 автономлă республика* тата 1 хула** çине пайланать.
- Каракалпак Республики *
- Андижан облаçĕ
- Бухара облаçĕ
- Ферган облаçĕ
- Джиззак облаçĕ
- Хорезм облаçĕ
- Наманган облаçĕ
- Навои облаçĕ
- Кашкадарья облаçĕ
- Самарканд облаçĕ
- Сырдарья облаçĕ
- Сурхандарья облаçĕ
- Ташкент облаçĕ
- Ташкент хули**
Хулисем
Халăх йышĕ
1 кăрлач 2011 çулта Узбекистан халах йышĕ 29 млн çын çитрĕ.
| Халăх | Пайĕ, % ( 2008 ) |
|---|---|
| Узбексем | 80 % |
| Таджиксем | 5 % |
| Вырăссем | 3,5 % |
| Казахсем | 3 % |
| Каракалпаксем | 2,5 % |
| Тутарсем | 1,5 % |
Иртнĕ 20 çулта Ӳспекстанра халăх йышĕ васкавлă ӳсеть. Халăх шутĕнче çамрăк ачисемĕн пысăк пайĕ. Патшалăхра вăтам халăх ватăлăхĕ — 22 çул (Германире 40 çул, Раççейра 37 çул).
Экономика
- ШВП пĕр çынна - 1 640 $ ( 2008 ) ;
- Ĕçлекенсем вырнаçнă : ялхуçалăхра - 44 %, промышленность - 20 %, суту-илÿ т. ыт - 36 %.
Фотогалерейă
Паллă çынсем
- Ибн Сина - Бухара хули умăнче вырнаçнă Ашики ялĕнче çуралнă.
Каçăсем
- Ӳспекстан правительствин оффициаллă сайчĕ
- Саёхат значит путешествие — Фотографии Узбекистана, Казахстана, Туркменистана 2007 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 16-мӗшӗнче архивланӑ.
Азири патшалăхсем |
|
|---|---|
Азербайджан • Афганистан • Бангладеш • Бахрейн • Бруней • Бутан • Тухăçри Тимор • Вьетнам • Грузи • Египет¹ • Иорданăн Анăç Çыранĕ • Израиль • Инди • Индонези • Иордани • Ирак • Иран • Йемен • Казахстан² • Камбоджа • Катар • Кипр • Кăркăсстан • Китай • КХДР • Кувейт • Лаос • Ливан • Малайзи • Мальдив • Монголи • Мьянма • Непал • ПАЭ • Оман • Пакистан • Раҫҫей Федерацийӗ² • Сауд Аравийӗ • Газа Секторĕ • Сингапур • Сири • Таджикистан • Таиланд • Тайвань • Туркмени • Турци² • Ӳспекстан • Филиппин • Шри-Ланка • Кăнтăр Корея • Эрмени • Япони ¹ Ытларах енĕпе Африкăра вырнаçнă ² пĕчĕк пайĕ çавăн пекех Европăра вырнаçнă |
Узбекистан историйĕ |
|
|---|---|
| Аваллăх |
Андрон культури (п.эрч. XVII — п.эрч. IX ĕм.) • Бактри-Марги археологи комплексĕ (п.эрч. XXIII — п.эрч. XVIII ĕм.) • Скифсем (саксем, массагетсем, дахсем) (п.эрч. XVIII — п.эрч. IV) • Хорезм (п.эрч. VIII — п.эрч. VI ĕм.) • Сăкăт (— п.эрч. VI ĕм.) • Чач (— п.эрч. III ĕм.) • Фергана (— п.эрч. VI ĕм.) • Бактри (п.эрч. VIII — п.эрч. VI ĕм.) • Ахеменид патшалăхĕ (п.эрч. 558—330) • Александр Македонскин империйĕ (п.эрч. 334 — п.эрч. 312) • Селевкидсен патшалăхĕ (п.эрч. 312—п.эрч. 250 çç.) • Грек-Бактри патшалăхĕ (п.эрч. 250 — п.эрч. 130 çç.) |
| (П.эрч. II ĕмĕр — 1055) |
Кангюй патшалăхĕ (п.эрч. III ĕм. — п.эрч. V ĕм. варри) • Давань (п.эрч. II — п.эрч. I ĕм.) • Кушан патшалăхĕ (I — III ĕм.) • Уструшана (IV — V ĕм.) • Чаганиан (V — IX ĕм.) • Илак (V — XIII ĕм.) • Хионитсен патшалăхĕ (IV — V ĕм.) • Кидаритсен патшалăхĕ (Тохаристан) (IV — V ĕм.) • Эфталитсен патшалăхĕ (V — VI ĕм.) • Тĕрĕк хаканлăхĕ (552—603) • Анăçри хаканлăх (603—698) • Тюргеш хаканлăхĕ (698—766) • Огуз патшалăхĕ (750—1055) • Карлук хаканлăхĕ (766—940) |
| Ислам çĕнсе илни (661—750) |
Омейяд халифачĕ (661—750) • Аббасид халифачĕ (750—1258) • Тахирид эмирачĕ (821—873) • Саффарид эмирачĕ (861—1003) • Саманид эмирачĕ (875—999) |
| Тĕрĕк патшалăхĕсем (840—1221) |
Газневид султаначĕ (963—1187) • Караханид патшалăхĕ (840—1040) • Анăç-Караханид ханлăхĕ (1040—1212) • Тухăç-Караханид ханлăхĕ (1042—1212) • Сельджукидсен патшалăхĕ (1037—1194) • Хорезмшахĕсен султаначĕ (1077—1231) |
| Монголсем çĕнсе илни (1221—1269) |
Каракитай ханлăхĕ (1141—1212) • Монгол империйĕ (1206—1291) • Чагатай улусĕ (1224—1340) • Джучи улусĕ (1224—1360) |
| Çĕнĕ вăхăт |
Могулистан (Тухăç Чагатай улусĕ) (1346—1370) • Тамерлан империйĕ тата Тимуридсен патшалăхĕсем (1370—1500) • Узбек ханлăхĕ (1428—1468) • Бухара ханлăхĕ (1500—1785) • Хива ханлăхĕ (1512—1920) • Коканд ханлăхĕ (1709—1876) • Ташкент патшалăхĕ (1784—1809) • Бухара эмирачĕ (1785—1920) • Кундуз ханлăхĕ (1800—1850) • Раççей империн Вăтам Азири харпăрлăхĕсем (Сырдарья • Фергана) • Самарканд облаçĕсем • Туркестан автономийĕ (1917—1918) • Вăхăтлăх Фергана правительстви (1919—1920) |
| Çĕнĕрех вăхăт |
Туркестан АССР (1918—1924) • Бухара ХСР (1920—1924) • Хорезм ХСР (1920—1923) • Хорезм ССР (1923—1924) • Бухара ССР (1924) • Узбек ССР (1924—1991) • Узбекистан Республики (1991-па) |
.svg){kind=small}
Шаблон:Славян патшалăхĕсем Шаблон:ИПТ
Коллектив хăрушсăрлăхĕ килĕшĕвĕн организацийĕ (ОДКБ) |
|
|---|---|
| Хутшăнакансем | |
| Малтан хутшăннисем | |
| Сăнакан патшалăхсем, парламент ассамблейи çумĕнче | |
| Вăрçă организацисем | |
Шанхай пĕрĕçлĕх организацийĕ (ШОС, SCO) |
|
|---|---|
|
Шаблон:ОИК Шаблон:ОЭС Шаблон:ВАП Шаблон:СССР арканăвĕ хыççăнхи патшалăхсем
Вăтам Ази |
|
|---|---|
Афганистан • Казахстан • Кăркăсстан • Китай • Монголи • Таджикистан • Туркменистан • Узбекистан |
Чылай иран этносĕллĕ патшалăхсемпе регионсем |
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Хальхи патшалăхсем |
| ||||||||
| Чылай иран этносĕллĕ патшалăхсем |
| ||||||||
| Историри патшалăхсем | |||||||||
| Çăлкуçсем тата процентсем | |||||||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
