Руанда

Руанда
Руанда
	Republika y'u Rwanda; République du Rwanda; Republic of Rwanda
Ялав	Герб
	Гимн: [[Руанда гимнӗ\|«Руанда патшалăхĕн гимнĕ Rwanda Nziza»]]
Официаллӑ чӗлхесем	франци, руанда, акăлчан
Тӗп хула	Кигали
Чи пысӑк хула	Кигали
	Территори
• Всего	26 338 км² (тӗнчере 144-мӗш); км²
	Халӑх йышӗ
• (2010) хаклани	10 746 311 чел. (91-мӗш); чел.
• ҫулхи халӑъх ҫыравӗ	чел.
• Халăх йышлăхĕ	421 чел./км²
	ВВП
• Пурӗ	долл.
• Пӗр ҫынна тивекен	долл.
	ВВП (ППС)
• Пурӗ	долл.
• Пӗр ҫынна тивекен	долл.
	ВВП (номинал)
• Пурӗ
• Пӗр ҫынна тивекен
Валюта	руанда франкĕ
Интернет-домен	.rw
ISO кочӗ	RW
Код МОК кочӗ	RWA
Телефон кочӗ	+250
Сехет тӑрӑхӗсем	UTC+2:00[d] тата Africa/Kigali[d]
Автомобиль юхӑмӗ	справа[d]
	Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа ҫинчи материалсем

Руанда Респрублики - тĕп Африкăри пысăк мар патшалăх. Конго Демократи Республикипе хĕвелтухăçĕнче, Угандăпа çурçĕрте, Танзанипе хĕвелтухăçĕнче, Бурундипе кăнтăрта чикĕ тытать. Сăртсем нумай пулнипе пин сăрт çĕрĕ (фр. Pays des Mille Collines, киньяруанда Шаблон:Lang-rw тесе калаççĕ. 1994-мĕш çулхи Руанда геноцичĕпе тĕрчипех палăрнă.

Географи

Руанда Африкăн тĕп пайĕнче, экватортан кăштах кăнтăртарах вырнаçнă. Конго Демократи Республики чиккинче Киву кӳлипе Русизи юханшывĕ вырнаçнă. Юханшывсем Нил бассейне кĕрĕççĕ. Киву кӳлли- Африкăра крокодилсем çук пĕртен пĕр пысăк кӳлĕ. Патшалăхăн кăнтăр тата хĕвелтухăç пайĕнчи кӳлĕсенче крокодилсем пурăнаççĕ. Саванна патшалăхăн пысăк пайне йышăнать. Тусен тăвайкинче çумăр вăрманĕсем ӳсеççĕ. Чĕрчунсене пĕтернĕпе пĕрех. Пысăк чĕрчунсем (антилопасем, буйволсем, носорогсем, зебрасем, араслансем, слонсем, бегемотсем, крокодилсем, горилласем) заповедниксенче çеç сыхланса юлнă.

Халăх

Халăх шучĕ — 11,1 млн (2010 -мĕш çулхи çĕртме уйăхĕнчи хаклав). Çулталăкра ӳсни — 2,8 % (фертильность — пĕр хĕрарăм вăтамран 4,99 ача çуратать).

Вăтамран арçынсем 49 çул, хĕрарăмсем 52 çул пурнăнаççĕ. ВИЧ вирусĕ пĕтĕм халăхăн 2,8 % юнĕнче сарăлнă (2007 çулхи хаклав). Хулара 18 % пурăнать. Этно-расса тытăмĕ - хуту (банту шутне кĕрекен) 84 % , тутси (хамитсем шутне кĕреççĕ) 15 %, тва (пигмейсем) 1 %. Официаллă чĕлхесем - франци тата киньяруанда чĕлхи. Суту-илӳре суахили чĕлхи сарăлнă. Халăхăн 69 % (76 % арçын, 64 % хĕрарăм — 2002 çулхи çырав тăрăх) хутла пĕлеççĕ.

Тĕнсем

Католиксем - 56,5 %, протестантсем 26 %, адвентистсем 11,1 %, мусульмансем 4,6 %, вырăнти тĕрсем 0,1 %, атеистсем 1,7 % (2001).

Экономика

Çутçанталăк ресурсĕсем — ылтăн, тăхлан, вольфрам, берилли, çутçанталăк газĕ, гидроэнерги, тулăх тăпрасем.

Администрациллĕ пайлану

2006-мĕш çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнчен Руанда пилĕк провинци (intara) çине пайланать. Кашни провинци вăтăр района (akarere) пайланать, расонсем секторсем çине пайланаççĕ.

Çав. пекех

Ӑнлантарусем

↑ Название «руандийский франк» — согласно БСЭ
↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
↑ https://24tanzania.com/burundi-rwanda-to-start-driving-on-the-left/

Каçăсем

Руанда (государство в Африке) — ПСЭ (2010 çулхи Раштав уйӑхӗн 28-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)
История Руанды 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ.
Геноцид в Руанде
Руанда. Страна тысячи холмов

[1] Название «руандийский франк» — согласно БСЭ

[_927d5349bca0df39-2] ttps://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa

[_53b81a70ba67bb9b-3] ttps://24tanzania.com/burundi-rwanda-to-start-driving-on-the-left/

[1]

[2]

[3]

п • с • т Мандат территорйĕ пулнисем
Аслӑ Британи	Ирак • Палестина (Иордани, Израиль, Государство Палестина) • Танганьика (почти вся Танзания) • Западный Камерун (часть Нигерии и Камеруна) • Британское Того (восточная часть Ганы)

Франци	Сири (Сири, Ливан, Хатай) • Тухăç Камерун (Камерун пайĕ) • Франци Тоги (Того)

Бельги	Руанда-Урунди (Руанда, Бурунди)

Япони (ИТВ хыççăн АПШ йышне кĕнĕ)	Южный Тихоокеанский мандат (Северные Марианские Острова, Палау, Федеративные Штаты Микронезии, Маршалловы Острова)

Британ доминионĕсем	ЮАС • Юго-Западная Африка (почти вся Намибия) • Уолфиш-Бей (город в Намибии) • Австралия • Новая Гвинея (северная часть Папуа — Новой Гвинеи) • Науру (Науру) • Новая Зеландия • Западное Самоа (Самоа)

п • с • т Африка пĕрлешĕвĕ
Чăн пайташсем	Алжир • Ангола • Бенин • Ботсвана • Буркина Фасо • Бурунди • Габон • Гамби • Гана • Гвиней • Гвинея-Бисау • Конго Демократи Республики • Джибути • Египет • Замби • Анăç Сахара • Зимбабве • Кабо-Верде • Камерун • Кени • Коморсем • Конго • Кот-д’Ивуар • Лесото • Либери • Ливи • Маврикий • Мавритани • Малави • Мали • Мозамбик • Намиби • Нигер • Нигери • Руанда • Сан-Томе тата Принсипи • Свазиленд • Сейшел Утравĕсем • Сенегал • Сомали • Судан • Сьерра-Леоне • Танзани • Того • Тунис • Уганда • Вăта Африка Республики • Чад • Экваторти Гвиней • Эритрей • Эфиопи • Кăнтăр-Африка Республики • Кăнтăр Судан

Пайташлăхне чаракланă	Мадагаскар

Кĕме пăрахнă	Марокко

п • с • т Мандат территорйĕ пулнисем
Аслӑ Британи	Ирак • Палестина (Иордани, Израиль, Государство Палестина) • Танганьика (почти вся Танзания) • Западный Камерун (часть Нигерии и Камеруна) • Британское Того (восточная часть Ганы)

Франци	Сири (Сири, Ливан, Хатай) • Тухăç Камерун (Камерун пайĕ) • Франци Тоги (Того)

Бельги	Руанда-Урунди (Руанда, Бурунди)

Япони (ИТВ хыççăн АПШ йышне кĕнĕ)	Южный Тихоокеанский мандат (Северные Марианские Острова, Палау, Федеративные Штаты Микронезии, Маршалловы Острова)

Британ доминионĕсем	ЮАС • Юго-Западная Африка (почти вся Намибия) • Уолфиш-Бей (город в Намибии) • Австралия • Новая Гвинея (северная часть Папуа — Новой Гвинеи) • Науру (Науру) • Новая Зеландия • Западное Самоа (Самоа)