Тыва

Тулаш аудиофайлсем
	Тыва гимнĕ (Инс.) Ӳкерчĕк:Мен – тыва мен.ogg
	Мен — тыва мен (Тув.) Ӳкерчĕк:Mentyvamenvocal.ogg

Республика Тыва^[1]^[2]
	Раççей Федерацин субъекчĕ
Республика Тыва
	тыв. Тыва Республика
Флаг[d]	Герб[d]
	Гимн Тывы (1993—2011)[d] тата Гимн Тывы[d]
	51°47′00″ с. ш. 94°45′00″ в. д.GЯO
Патшалӑх	Раҫҫей Федерацийӗ
Адм. центрӗ	Кызыл
Пуҫлӑхӗ	Шолбан Валерьевич Кара-оол[d]
Историйӗпе географийӗ
Йӗркеленӗ вӑхӑт	1991 ҫулхи ҫӑвӑн 24-мӗшӗ
Лаптӑк	168 604
Сехет тӑрӑхӗ	KRAT[d] тата Азия/Красноярск[d]
Пысӑк хуласем	Кызыл, Ак-Довурак, Шагонар
Экономика
ВРП	Шаблон:ВРП млрд тен.
Халӑх йышӗ
Халӑх йышӗ	▲337 544 ҫын (2024);
Официаллӑ чӗлхесем	тувин, вырăс
Цифрӑллӑ идентификаторсем
ISO 3166-2 кочӗ	RU-TY
	Официаллӑ сайт
	Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиа ҫинчи материалсем

Тыва́ (Тува́^[6]; тыв. Тыва), официаллă ячĕ — Тыва Респу́блики́ (тыв. Тыва Республика) — Раççей Федерацин субъекчĕ, унăн йышĕнчи республика^[7]^[8].

Истори

Раççей империн протекторачĕ

1911 çухи Монгол наци революцийĕ хыççăн тувин кнеçĕсем виçĕ ушкăна уйăрăлнă: пĕрисем ирĕклĕхе йышăннă, теприсем Монголие кĕмелле тенĕ, ыттисем Раççей империнче пулма кăмăл тунă^[9].

Литература

Лузянин С. Г. . — М.: «ОГНИ». — 320 с. — ISBN 5-9548-0001-4.

Асăрхавсем

↑ Конституция Российской Федерации (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2009 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 3-мӗшӗ.
↑ Конституция Республики Тыва (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 6-мӗшӗ.
↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
↑ Конституция Республики Тыва, ст. 5.
↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/OkPopul_Comp2024_Site.xlsx
↑ Конституция Республики Тува — ОСНОВЫ КОНСТИТУЦИОННОГО СТРОЯ 2021 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.. Статья 1. п 2. Наименования Республика Тыва и Тува равнозначны.
↑ Тыва́ / Самойлова Г.С., Горячко М.Д., Кызласов И.Л., Доржу З.Ю // Телевизионная башня — Улан-Батор. — М. : Большая российская энциклопедия, 2016. — С. 591—598. — (Пысӑк Раҫҫӗй энциклопедийӗ : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 32). — ISBN 978-5-85270-369-9.
↑ Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2
↑ Л. Жажмсран. 1995

Каçăсем

Официальный сайт Республики Тыва2014 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ.
Законодательство Республики Тыва
Национальный музей Республики Тыва
Административные преобразования в Туве (паллӑ мар). оригиналтан архивланӑ 2011 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 28-мӗшӗ.
История Тувы (паллӑ мар). оригиналтан архивланӑ 2008 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 2-мӗшӗ.
Тувиноведение
Центр туризма Республики Тыва
Карта Республики Тыва (по-тувински). Славяно-Евразийский научно-исследовательский центр.
«Мен — тыва мен». Тува: любимое место рыбалки Владимира Путина в фотографиях и фактах (паллӑ мар). Россия: Общество. Lenta.ru (29 Утӑ уйӑхӗн 2013). Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 13-мӗшӗ.

[1] Конституция Российской Федерации (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2009 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 3-мӗшӗ.

[2] Конституция Республики Тыва (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 6-мӗшӗ.

[_3a9cd5b86e2c217d-3] ttps://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe

[4] Конституция Республики Тыва, ст. 5.

[_cd5fd85569110cab-5] ttps://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/OkPopul_Comp2024_Site.xlsx

[6] Конституция Республики Тува — ОСНОВЫ КОНСТИТУЦИОННОГО СТРОЯ 2021 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ.. Статья 1. п 2. Наименования Республика Тыва и Тува равнозначны.

[7] Тыва́ / Самойлова Г.С., Горячко М.Д., Кызласов И.Л., Доржу З.Ю // Телевизионная башня — Улан-Батор. — М. : Большая российская энциклопедия, 2016. — С. 591—598. — (Пысӑк Раҫҫӗй энциклопедийӗ : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 32). — ISBN 978-5-85270-369-9.

[8] Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2

[9] Л. Жажмсран. 1995

[1]

[2]

[3]

[5]

[4]

[6]

[7]

[8]

[9]

п • с • т Раççейĕн федераци тытăмлăхĕ
Республикăсем	Адыгей • Алтай • Пушкăртстан • Бурят Республики • Дагестан • ДНР • Ингушети • Кабарда-Балкар Республики • Калмăк Республики • Карачай-Черкес Республики • Карели • Коми • Крым • ЛНР • Мари Эл • Мордва Республики • Саха (Якути) • Çурçĕр Осети • Тутарстан • Тыва Республики • Удмурти • Хакас Республики • Чечен Республики • Чăваш Республики

Енсем	Алтай • Байкал Лешьен • Камчатка • Краснодар • Красноярск • Перĕм • Тинĕсçум • Ставрополь • Хабар

Облаçсем	Амур • Архангельск • Аçтăрхан • Белгород • Брянск • Улатимĕр • Волгоград • Вологда • Воронеж • Иваново • Иркутск • Калининград • Калуга • Кемĕр • Киров • Кострома • Курган • Курск • Ленинград • Липецк • Магадан • Мускав • Мурман • Чулхула • Новгород • Çĕн Çĕпĕр • Омск • Ăренпур • Орёл • Пенза • Псков • Ростов • Рязань • Самар • Сарăту • Сахалин • Свердловск • Смулен • Тамбов • Тĕвер • Томск • Тулă • Тĕмен • Чĕмпĕр • Челепи • Ярославль • Запорожье • Херсон

Федераци шайĕнчи хуласем	Мускав • Санкт-Петербург • Севастополь

Автономи облаçĕ	Еврей

Автономи тăрăхĕсем	Ненец¹ • Хантă-Манси — Югра² • Чукотка • Ямал-Ненец²
¹ Архангельск облаçĕ шутне кĕрет ² Тӗмен облаҫӗ шутне кĕрет