Плутон
| |
| Орбита пахалăхĕсем | |
|---|---|
| категори | карлик планета |
| Уçни | |
| уçакан | Клайд Томбо |
| уçнă вырăн | Флагстафф, АПШ |
| уçнă вăхăт | 1930 нарӑс, 18 |
| Орбита пахалăхĕсем | |
| Афели | 49,31 а. в. |
| Перигели | 29,667 а. в. |
| Мăн çуртĕнĕл | 39,482117 а. в. |
| Орбитăри эксцентриситет | 0,2488273 |
| Орбитăри тапхăрĕ | |
| Сидери тапхăрĕ | 90 553,02 çĕр кунĕ (247,92065 çĕр çулĕ) |
| Орбитăллă хăвăртлăхĕ | 4,6691 км/ç |
| Вăтам аномали | |
| Тайăмĕ | 17°,14 |
| Хăпаракан çыххин долготти | 110°,30347 |
| Перицентр аргуменчĕ | 113°,76329 |
| Спутниксем | 5 |
| Физика пахалăхĕсем | |
| Пысăкăш | 2374 ± 8 км |
| Экваторти радиусĕ | 1187 ± 4 км[1] |
| Поляр радиусĕ | 1187 ± 4 км |
| Планета пичĕн лаптăкĕ | 16 647 940 км² |
| Хĕсĕнни | |
| Калăпăшĕ | 7,15·109 км³ |
| Йывăрăшĕ | (1,305 ± 0,007)·1022 кг |
| Вăтам тачăлăхĕ | 2 |
| Экваторти йывăрăш вăйĕ | 0,62 м/ç² (0,062 g) |
| Космосри иккĕмĕш хăвăртлăхĕ | 1,2 км/c |
| Сидерлĕ çаврăнăвăн тапхăрĕ | −6,387 çĕр кунĕ |
| Экваторти çаврăнун йĕрлĕ хăвăртлăхĕ | 47,6 км/çMichael E. Bakich. . — Cambridge University Press. — С. 298. |
| Çаврăну тĕнĕлĕ эклиптика тайăмĕ | 119,591 ± 0,014°</>[2]. |
| çурçĕр полюсĕнче Тӳррĕн хăпарни | 132°,993B.A. Archinal, M.F. A'Hearn, E. Bowell et al. Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2009 // Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. — 2011. — Т. 109, вып. 2. |
| Тайăнни | −6°,163 |
| Альбедо | 0,4—0,6 |
| Планета питĕңчи температура | |
| Чи сивĕ | 40 К |
| Вăтам | 45 К:[3] |
| Чи вĕри | 50 К |
| атмосфера йышĕ | |
| Планета питĕнчи пусăм | 1,5 Па|- |
.svg){kind=small}
Плутон (символĕсем: .svg){kind=small}
[4] тата .svg){kind=small}
[5]) — Хĕвел системинчи Эрида хыççăн чи пысăк карлик планета[6], [7][8]. Маларах планета шутне кĕртнĕ, халь Койпер таврашĕнчи карлик планета шутланать[6].. 1930-мĕш çулхи нарăсăн 18-мĕшĕнче Флагстафф, США Клайд Томбо уçнă. Курăнакан çăлтăр виçи - 13,65 таран.
Плутона тата 1978-мĕш çулта уçнă ун чи пысăк спутникне Харона, час-часах йĕкĕр планета тесе калаççĕ, мĕншен тесен их системин барицентрĕ икĕ объектан та тулашĕнче выртать[9].
Спутникĕсем
Ӳкерчĕк:Pluto’s four small moons-ru.tiff
- Харон[10] [11].
- 2005-мĕш çулта уçнă Никта тата Гидра;
- 2011-мĕш çулта уçнă Кербер[12][13];
- 2012-мĕш çулта уçнă Стикс[14].
Плутона асăнса плутони хими элементне ят панă[15].
Орбита тата çаврăнавĕ
Çав. пекех
Литература
- Антони Уайт. = The planet Pluto. — М. каçă = http://12apr.su/books/item/f00/s00/z0000027/index.shtml: Мир. — 125 с. — 30 000 экз.
- Гребенников Е. А., Рябов Ю. А. . — М.: Наука. — С. 153—164. — 224 с. — 100 000 экз.
- K. Croswell. . — The Free Press. — ISBN 978-0684832524.
- Георгий Бурба. Предводитель холодных миров // «Вокруг света». — 2006. — № 1 (2784). — .
- Георгий Бурба. Ледяные сателлиты Солнца // «Вокруг света». — 2006. — № 2 (2785).
Асăрхавсем
- ↑ Stern, S. A., et al. (2015). «The Pluto system: Initial results from its exploration by New Horizons». Science 350 (6258): 249–352. DOI:10.1126/science.aad1815.
- ↑ Оценка основана на ориентации орбиты Харона, которая предполагается равной ориентации оси вращения Плутона ввиду приливного взаимодействия
- ↑ NASA - Solar System Exploration - Pluto: Facts & Figures 2015 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ.
- ↑ JPL/NASA. What is a Dwarf Planet? Jet Propulsion Laboratory (22 Ака уйӑхӗн 2015). Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 19-мӗшӗ.
- ↑ . — Elsevier.
- ↑ 6,0 6,1 Pluto confirmed as largest object in Kuiper belt 2015 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ.
- ↑ Редкое затмение поссорило Плутон с плутоидом. Мембрана (11 Чӳк уйӑхӗн 2010). Архивланӑ 2012 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 24-мӗшӗ.
- ↑ Компьютерра: Недопланета
- ↑ C. B. Olkin, L. H. Wasserman, O. G. Franz. The mass ratio of Charon to Pluto from Hubble Space Telescope astrometry with the fine guidance sensors // Icarus. — 2003. — Vol. 164, № 1. — P. 254—259. — DOI:10.1016/S0019-1035(03)00136-2. — Шаблон:Bibcode.
- ↑ Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System — МАС.
- ↑ O. Gingerich. The Path to Defining Planets (2006). — Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics and IAU EC "Planet Definition" Committee chair. Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 21-мӗшӗ.
- ↑ NASA’s Hubble Discovers Another Moon Around Pluto (англ.). NASA (20 Утӑ уйӑхӗн 2011). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 21-мӗшӗ.
- ↑ «Хаббл» случайно нашел новый спутник Плутона. Lenta.ru (20 Утӑ уйӑхӗн 2011). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 21-мӗшӗ.
- ↑ Hubble Discovers a Fifth Moon Orbiting Pluto (News Release STScI-2012-32). HubbleSite NewsCenter (11 Утӑ уйӑхӗн 2012). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 16-мӗшӗ.
- ↑ . — М.: Наука. — Т. 2. — 570 с. — 50 000 экз.
Каçăсем
- Текущие данные о положении Плутона2021 ҫулхи Ака уйӑхӗн 23-мӗшӗнче архивланӑ. The sky live.
- Статьи о Плутоне на сайте Astronet
- Обзор Плутона2008 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 17-мӗшӗнче архивланӑ. на сайте Astrolab
- Pluto: Overview (англ.)(недоступная ссылка — история). NASA Official. Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 7-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 8-мӗшӗ.
- (134340) Pluto, Charon, Nix, Hydra, Kerberos, and Styx (англ.). Johnstonsarchive.net. Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 14-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 3-мӗшӗ.
- Southwest Research Institute (англ.)(недоступная ссылка — история). — сообщение о теории происхождения Харона в результате столкновения. Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 11-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 11-мӗшӗ.
- За гранью карты космоса: что ожидает зонд New Horizons после Плутона2017 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 25-мӗшӗнче архивланӑ. // РИА Новости, 21.01.2017
