Болгарсем
| Пăлхарсем | |
|---|---|
| Хальхи ят | Българи |
| Йышӗ | 7 млн[1] |
| Сарӑлни |
|
| Чӗлхе | пăлхар |
| Тӗн | Пăлхар православи чиркĕвĕ, Пăлхар католик чиркĕвĕ тата протестантизм, ислам (пăмаксем) |
| Йышне кӗрет | пăлхарсем |
| Этнос ушкӑнӗсем | |
Пăлхарсем — вăтам ĕмĕрсенче пӑлхарсем балкан славянĕсемпе тата Балканăн вырăнти халăхĕпе, чи малтанах фракисене асăнмалла, хутшăнса пулса тăна кăнтăр славян[2][3] халăхĕ. Хăйсен ятне авалхи пăлхар йăхĕсен пĕрлешĕвĕнчен туяннă.
Пăлхарсем Болгарире, АПШ-ра, Европа Пĕрлешĕвĕн патшалăхĕсенче, Украинăра, Молдовара, Сăрпире, Çурçĕр Македонире, Касахстанра, Раççейре тата урăх çĕршывра пурăнаççĕ. Пур йышĕ 12 млн яхăн. Чĕлхи — пăлхар чĕлхи. Тĕн енĕпе — православисем, çаплах католиксемпе протестантсем пур, Çурçĕр Грецири помаксем — мăсăльмансем.
Ытларах пăлхарсем Пăлхарире пурăнаççĕ. Украинăра, Молдавире, Пăлхарипе кӳршĕ Румыни, Греци, Турци чикĕ çумĕнчи çĕрсенче, çаплах Çурçĕрпе Кăнтăр Америкăра пурăнаççĕ. Хăй Пăлхарире 7,2 млн. ытла çын (1965). Тăван çĕршыв тулашĕнчи чи пысăк ушкăнĕ — СССР пăлхарĕсем (324 пин çын, 1959 халăх çыравĕпе).
Истори
Карттăсем
-
Европăри Турцин этнос картти, Гийом Лежан (1861)
-
Славян тĕнчин картти, Иос Эрбан, 1868.
-
Генри Уилкинсон картти, 1876 çултанпа.
-
Европăри Турцин этнос картти (1877 çул), австри-венгр консулĕ Карл Сакс.
-
Балкан çурутравĕнчи халăхсем, Андреес Хандатлас, 1881.
-
Венгерсем Европăра вырнаçни, 1897.
-
A. Scobel, Андреес Хандатлас картти, 1908.
-
Балкан халăхĕсем вырнаçни (1911 çул), Британника
-
Балканри тата Кĕçĕн Азири этнос ушкăнĕсем, Уильям Шеферд, 1911.
-
Халăхсем Европăра 1914 çулта вырнаçни, Л. Равенштейн кăтартнипе.
-
Швейцари Европăри этнографи картти çинче, 1918 çулта Юозас Габрис публикациленĕ.
-
Пăмаксен проценчĕ пĕрремĕш чĕлхипе (пăлхар чĕлхине шута илмесĕр), 1965 çулта çырнипе.
-
Пăлхарсем Одесса облаçĕнче (Украина) вырнаçни, 2001 çулта çырнипе.
-
Пĕрремĕш чĕлхипе Запорожье облаçĕнче (Украина) пăлхарсем вырнаçни, 2001 çулта çырнипе.
-
Пăлхарире ытларахăш этнос ушкăнĕсем вырнаçни, 2011 çулта çырнипе.
-
Пăлхарсем Румынире вырнаçни, 2002 çулта çырнипе.
-
Пăлхарсем Молдавире вырнаçни, 2004 çулта çырнипе.
Çав. пекех
Литература
- Болгары // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. Т. 1-2. — СПб., 1907—1909.
- Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — 1890—1907.
- . — Красноярск: Платина (PLATINA). — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3. , Wayback Machine çинчи 2014 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 29-мӗшӗнчи копийӗ
- Болгары: очерк традиционной народной культуры. София, 1984.
- Болгары // Народы мира: историко-этнографический справочник / редколл., гл. ред. Ю. В. Бромлей. — М., "Советская энциклопедия", 1988. стр.105-107
- Болгары // Большая Российская Энциклопедия / редколл., предс. Ю. С. Осипов. том 3. — М.: Научное издательство "Большая Российская Энциклопедия", 2005. стр.707-709
Ӑнлантарусем
Каçăсем
| Ку тĕнче халăхĕсем пирки вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |
Шаблон:Пăлхарсем Шаблон:Пăлхари халăхĕсем
Славянсем |
|
|---|---|
| Тухăç | |
| Анăç | |
| Кăнтăр-тухăç | |
| Кăнтăр-анăç |
Пăшнаксем • Сăрпсем (Горансем • Средчансем) • Словенсем• Хорватсем (Буневацсем • Карашевацсем • Шокацсем • Яневацсем) • Хуратусем |
Пăлхарсен этнос тата субэтнос ушкăнĕсем |
|
|---|---|
| Чылайрахăшĕ (Пăлхарире) | |
| Ыттисем (Пăлхари тулашĕнче) | |
| Болгарсем | |